Chmura i wirtualizacja

Przetwarzanie bezserwerowe (serverless computing)

Serverless, FaaS, funkcje bezserwerowe

Serverless computing to model chmurowy, w którym dostawca zarządza infrastrukturą, a aplikacja uruchamia kod na żądanie i automatycznie skaluje zasoby.

Przetwarzanie bezserwerowe (serverless computing)

Czym jest serverless computing?

Serverless computing, czyli przetwarzanie bezserwerowe, to model tworzenia i uruchamiania aplikacji w chmurze, w którym zespół programistyczny nie zarządza bezpośrednio serwerami, systemami operacyjnymi ani procesem skalowania infrastruktury. Serwery nadal są wykorzystywane, ale ich konfiguracją, utrzymaniem i dostępnością zajmuje się dostawca chmurowy.

W tym podejściu programiści koncentrują się przede wszystkim na logice biznesowej, a dostawca udostępnia środowisko do uruchamiania kodu, obsługi zdarzeń, przechowywania danych i komunikacji między usługami. Rozliczenie często odbywa się na podstawie rzeczywistego wykorzystania zasobów, na przykład liczby wywołań funkcji, czasu jej działania lub ilości przetworzonych danych.

Jak działa przetwarzanie bezserwerowe?

Najczęściej serverless computing wykorzystuje model FaaS (Function as a Service). Aplikacja jest dzielona na niewielkie, niezależne funkcje, które wykonują określone zadania po wystąpieniu zdarzenia. Takim zdarzeniem może być:

  • żądanie HTTP lub wywołanie endpointu API,
  • dodanie pliku do magazynu obiektowego,
  • zapis danych w bazie,
  • wiadomość w kolejce,
  • zaplanowane zadanie,
  • zdarzenie wygenerowane przez inną usługę.

Platforma chmurowa automatycznie uruchamia odpowiednią funkcję, przydziela jej zasoby i może zwiększyć liczbę równoległych instancji, gdy rośnie obciążenie. Po zakończeniu pracy zasoby są zwalniane. Funkcje serverless powinny być możliwie niezależne i często projektuje się je jako bezstanowe, ponieważ kolejne wywołania nie muszą trafić do tej samej instancji.

Serverless może obejmować również zarządzane usługi backendowe, określane jako BaaS (Backend as a Service). Należą do nich między innymi bazy danych, systemy uwierzytelniania, magazyny plików, kolejki komunikatów i usługi API.

Główne zalety serverless computing

Brak bezpośredniego zarządzania infrastrukturą

Dostawca chmurowy odpowiada za dostępność serwerów, aktualizacje środowiska wykonawczego, podstawowe mechanizmy bezpieczeństwa i automatyczne przydzielanie zasobów. Upraszcza to rozwój oraz utrzymanie dedykowanego oprogramowania.

Automatyczne skalowanie

Funkcje mogą być uruchamiane równolegle w zależności od liczby żądań. Dzięki temu model serverless sprawdza się w skalowalnych aplikacjach webowych, integracjach API oraz systemach, w których obciążenie zmienia się w czasie.

Efektywne wykorzystanie kosztów

W wielu usługach opłata zależy od liczby wywołań i czasu działania kodu. Jest to korzystne, gdy aplikacja pracuje nieregularnie lub obsługuje okresowe skoki ruchu. Nie oznacza to jednak, że serverless zawsze jest tańszy. Przy stałym, bardzo dużym obciążeniu inne modele infrastruktury mogą być bardziej opłacalne.

Szybsze dostarczanie funkcji

Zespół może wdrażać pojedyncze funkcje bez konieczności przygotowywania całych maszyn lub klastrów. Ułatwia to rozwój oprogramowania, automatyzację procesów i budowę usług odpowiadających za konkretne elementy systemu.

Ograniczenia i wyzwania

Serverless computing nie jest rozwiązaniem odpowiednim dla każdego projektu. Przed wyborem tej architektury należy uwzględnić kilka ograniczeń:

  • zimny start, czyli opóźnienie podczas uruchamiania nieaktywnej funkcji,
  • limity czasu wykonania, pamięci i liczby równoległych wywołań,
  • trudniejsze debugowanie rozproszonego systemu,
  • konieczność projektowania usług odpornych na wielokrotne wywołania,
  • zależność od konkretnego dostawcy chmurowego,
  • koszty dodatkowych usług, takich jak transfer danych, logi i zarządzane bazy,
  • wymagania dotyczące ochrony danych, kontroli dostępu i zgodności regulacyjnej.

Ważnym elementem wdrożenia jest także obserwowalność. Logowanie, śledzenie żądań, monitoring i pomiar opóźnień powinny obejmować wszystkie funkcje oraz usługi, z którymi się komunikują.

Gdzie stosuje się serverless computing?

Przetwarzanie bezserwerowe jest często wykorzystywane w:

  • backendach aplikacji webowych i mobilnych,
  • tworzeniu lekkich oraz skalowalnych API,
  • integracjach systemów IT i integracjach API,
  • przetwarzaniu plików, obrazów i dokumentów,
  • automatyzacji procesów biznesowych,
  • obsłudze zdarzeń i kolejek komunikatów,
  • zadaniach cyklicznych i raportowaniu,
  • przetwarzaniu danych oraz potokach ETL,
  • funkcjach e-commerce, na przykład obsłudze zamówień lub aktualizacji stanów magazynowych,
  • rozwiązaniach łączących aplikacje z usługami AI.

Dobrym przykładem jest aplikacja internetowa, w której żądanie klienta trafia do API, funkcja waliduje dane, zapisuje je w bazie i publikuje komunikat do kolejki. Kolejna funkcja może na tej podstawie wysłać powiadomienie, wygenerować dokument albo rozpocząć dalsze przetwarzanie.

Serverless a tradycyjny backend

W tradycyjnym modelu zespół zarządza serwerem, maszyną wirtualną, kontenerem lub klastrem. Ma większą kontrolę nad środowiskiem, ale odpowiada również za jego aktualizacje, skalowanie, monitoring i dostępność. W architekturze serverless część tych obowiązków przejmuje dostawca chmurowy, co przyspiesza wdrożenie, lecz zmniejsza kontrolę nad infrastrukturą.

Serverless nie musi zastępować całego systemu. W praktyce często stosuje się architekturę hybrydową, w której funkcje bezserwerowe współpracują z kontenerami, usługami zarządzanymi lub stałymi instancjami backendu. Takie podejście pozwala dobrać technologię do charakteru poszczególnych komponentów.

Czy serverless computing sprawdzi się w projekcie?

Przed wdrożeniem warto przeanalizować charakter obciążenia, wymagania dotyczące opóźnień, czas wykonywania operacji, koszty oraz wymagania prawne. Serverless jest szczególnie użyteczny wtedy, gdy aplikacja reaguje na zdarzenia, ruch jest zmienny, a priorytetem jest szybkie skalowanie bez rozbudowanego utrzymania infrastruktury.

W przypadku złożonych systemów internetowych potrzebne jest również odpowiednie projektowanie granic usług, kontraktów API, obsługi błędów i mechanizmów ponawiania. Doświadczenie w tworzeniu backendu, integracjach API i optymalizacji wydajności aplikacji pomaga wykorzystać zalety serverless bez tworzenia niepotrzebnie skomplikowanej architektury.